Spraak-naar-tekstapps, automatische ondertiteling in Teams, augmented reality-brillen met live vertaling — AI-tools worden steeds zichtbaarder in de wereld van gebarentaaltolken. Maar betekent dat ook het einde van de menselijke tolk?
Volgens Maartje de Meulder, hogeschoolhoofddocent aan het Instituut voor Gebarentaal en Dovenstudies van de Hogeschool Utrecht, is dat scenario voorlopig niet aan de orde. AI mist nog altijd het vermogen om nuances te begrijpen, sarcasme te herkennen en in te spelen op de context van een gesprek. Juist in kritieke situaties — zoals in de gezondheidszorg of bij de rechter — is dat menselijk oordeelsvermogen onmisbaar.
Daar komt bij dat AI-systemen voor gebarentalen kampen met een structureel tekort aan trainingsdata. Nederlands Gebarentaal (NGT) heeft een beperkte sprekersgemeenschap, wat betekent dat modellen minder nauwkeurig zijn en bepaalde groepen — zoals dove kinderen of ouderen — minder goed bediend worden.
De opleiding speelt in op die veranderingen: AI-geletterdheid wordt een vast onderdeel van het curriculum, zodat toekomstige tolken kritisch kunnen omgaan met de technologie en weten wanneer ze die wél en níet kunnen inzetten.
Het artikel verscheen in Trajectum, het onafhankelijke medium van Hogeschool Utrecht.